سینمایی که به عمق نرفت

یادداشت اخیرم درباره وضعیت گونه (ژانر) کمدی در سینمای ایران که در روزنامه ایران روز چهارشنبه 19 خرداد ماه 92 در صفحه 26 به چاپ رسیده است.




سینمایی که به عمق نرفت 
نگاهی به تاریخ ادبیات ایران نشان می‌دهد که طنز و مزاح و هجو ریشه‌ای دیرین در فرهنگ ادبی ما دارند. فرهنگی که خود را به شکل گسترده‌ای در تئاتر به مخاطبان معرفی کرد و به شکل انبوهی در سینما؛ اگرچه پژوهشگران و کارشناسان دوره طلایی طنز را در ایام مشروطیت می‌دانستند اما این مسأله بیشتر در حوزه نمایش خود را به رخ کشید و متاسفانه سینمای ایران هیچگاه نتوانست مانند تئاتر از سطح فاصله گرفته و به عمق برود. 

کنکاش در تاریخ سینمای کمدی ایران نشان می‌دهد که از همان ابتدای ورود این هنر یا صنعت به کشور ما فیلمسازان تلاش می‌کردند تا با الگو‌برداری از نمونه‌های خارجی به تولید آثار کمدی برای مخاطبان ایرانی دست بزنند. تلاشی که شاید در برخی ایام با استقبال مخاطب نیز مواجه می‌شد. اما انبوه فیلم‌های کپی‌برداری شده از آثار خارجی و فاصله گرفتن از کمدی انتقادی و پرهیز از به تصویر کشیدن عمق واقعیت‌ها با مقادیر زیادی بذله گویی، کلام و تصویرهای غیرمودبانه و به راه انداختن مضحکه باعث شد این گونه سینمایی نتواند جایگاه اصلی و مبتنی بر فرهنگ و ادب اصیل ایرانی‌اش را در سینمای ایران بازیابد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز اگرچه فیلمسازان خوبی در زمینه سینمای کمدی به سینمای ایران معرفی شدند و آثار قابل توجهی مانند اتوبوس، اجاره نشین‌ها، کفش‌های میرزا نوروز، خانه آقای حقدوست، روز باشکوه، ای ایران، نان و عشق و موتور 1000، زرد قناری، تحفه‌ها و نظایر آن ساخته شد اما دو عامل مهم دخالت‌های بخش دولتی و ممنوعیت‌هایی که در ساخت فیلم‌های کمدی در زمینه برخی مضامین و سوژه‌ها اعمال شد از یکسو و پایین آمدن آستانه تحمل بخش‌های مختلف خدماتی، اجرایی و انتظامی و قومیتی در جامعه سبب شد تا سیل انتقادات و تهمت‌ها و فشارها روانه فیلمسازان شود و اندک سینماگران فعال در این حوزه نیز عطای کار در بخش کمدی را به لقایش ببخشند و بر خلاف میل باطنی شان به ساخت آثار سینمایی و حتی تلویزیونی در ژانرهای دیگر متمایل شوند. 
البته عامل مهم تخریبی دیگری نیز در این بخش وجود داشت که تبعات منفی خود را پس از سالها نشان داد؛ ساخت انبوه تله فیلم‌های بی‌محتوا و سریال‌های به ظاهر طنز و پخش آن‌ها از تلویزیون، رسانه‌ای که میلیون‌ها بیننده را با خود دارد تیر خلاص را بر پیکر نحیف سینمای کمدی وارد ساخت و آنقدر سطح سلیقه طنز مخاطبان را تنزل داد که تماشاگران بعد از یک دهه اخیر دچار ذائقه بسیار نامناسبی در مواجهه با آثار طنز شدند و روانه شدن سیل همین تله فیلم‌ها به شبکه سینمای خانگی نیز این ذائقه نامناسبی را تشدید کرد و کار را به جایی رساند که تصور می‌کنم امروز اگر حتی بهترین کمدی‌ها نیز در سینما ساخته شود راه به جایی نبرد و با شکست تجاری مواجه شود. 
این که چگونه می‌شود مجدداً سطح سلیقه مخاطب را افزایش داد و ذائقه مناسب را به مخاطبان منتقل ساخت وظیفه مهمی است که می‌بایست در دستور کار مدیران و سیاستگذاران آینده سینمای ایران و صدا و سیما قرار گیرد چرا که جامعه امروز بیش از هر زمان دیگر به شادی و نشاط و آرامش روحی و فکری نیاز دارد.
/ 0 نظر / 2 بازدید